લતા મંગેશકર અને મોહમ્મદ રફીનનો એ વિવાદ…જે જાણીને તમને પણ થશે આશ્ચર્ય

BOLLYWOOD

પોતાના અવાજથી લાખો દિલો પર રાજ કરનાર લતા મંગેશકરને 2001 માં દેશનું સર્વોચ્ચ સન્માન ‘ભારત રત્ન’ આપવામાં આવ્યું હતું. લતા મંગેશકર એક એવું જીવંત વ્યક્તિત્વ છે જેમના નામે એવોર્ડ આપવામાં આવે છે. લતા મંગેશકર માટે ગાયન એ પૂજા જેવું છે, તેથી રેકોર્ડિંગ કરતી વખતે તે હંમેશા ખૂલ્લા પગે ગાય છે. આજે પણ લોકો તેમની પૂજા કરે છે. જ્યારે હિન્દી સિનેમાના પ્રખ્યાત ગાયક રફીના ગીતો સાંભળવા એ પણ સવારમાં કોયલનો અવાજ સાંભળવા બરાબર છે. રફીમાં તે વિશેષતા હતી, જેના માટે લોકો હજુ પણ તે મેળવવા માટે આતુર છે. મનોરંજક ગીત હોય કે ઉદાસ નગમે, ભજન હોય કે કવ્વાલી, રફી સાહેબનો અવાજ દરેક અંદાજમાં દિલને સ્પર્શી જાય છે. લતા અને રફીએ સાથે મળીને ઘણા સુપરહિટ ગીતો ગાયા હતા. આજે અમે તમને મોહમ્મદ રફી સાથે લતા મંગેશકરનો વિવાદ જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ જે બિલકુલ યોગ્ય ન હતો.

‘મોહમ્મદ રફી સ્વયં ઇશ્વર કી આવાજ’ પુસ્તકમાં પ્રયાગ શુક્લ લખે છે કે લતાએ આ વાત કહી છે કે રફીના નામનો ઉલ્લેખ થતાં જ તે તે દિવસોમાં પાછા ફરવાની મજબૂર થઇ જાય છે. જ્યારે એક ગાયકને એક ગીત પર રોયલ્ટી મળે કે નહીં તેની પર અસહમતિ વ્યક્ત કરી હતી. એક ગાયિકા તરીકે સ્વર સામ્રાજ્ઞીનુ સ્થાન પ્રાપ્ત કરનાર લત્તા મંગેશકર ઘણી બાબતોમાં સતત પોતાને અસુરક્ષિત અનુભવ કરે છે અને તેમનો અહંમ પણ એવો જ છે જે તેમને જરાય પણ પ્રતિદ્વંધી નજરે ન પડ્યો. તેના પ્રત્યે તે ઉદાર ન રહ્યા અને તેમા તેમને તેમની બહેન આશા ભોસલેને પણ માફ કર્યા નથી.

હકીકતમાં, ગીત માટે રોયલ્ટી ચૂકવવાના મુદ્દે લતા મંગેશકર અને મોહમ્મદ રફી વચ્ચે આટલો મતભેદ હતો કે આ બે ગાયકોએ લગભગ ચાર વર્ષ સુધી એક સાથે ગાયું નથી. જ્યારે લતા મંગેશકરનું માનવું હતું કે ગાયકોને રોયલ્ટી મળવી જોઈએ, મોહમ્મદ રફીએ આગ્રહ કર્યો કે એકવાર ગીત રેકોર્ડ થઈ જાય પછી ગાયકને તેના પર કોઈ અધિકાર નથી. એવા ઘણા લોકો છે જે માને છે કે કલાકારના અધિકારોની દ્રષ્ટિએ લતા પોતાની જગ્યાએ યોગ્ય હતા. તેથી ઘણા લોકોએ રફીને સપોર્ટ કર્યો હતો.

લતા રોયલ્ટી ચૂકવવાની તરફેણમાં હતા અને નિર્માતાઓ સાથે પણ આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તેમને આશા હતી કે રફી આ વિષય પર તેમનું સમર્થન કરશે જે ન્યાયી પણ હતા. પરંતુ મોહમ્મદ રફીએ એવું કહ્યું જે કોઈને અપેક્ષા ન હતી. લતા મંગેશકરે જ નક્કી કર્યું હતું કે તે હવે રફી સાથે ગાશે નહીં, જે તે સમયે દેશના શ્રેષ્ઠ પુરુષ ગાયક હતા. આને રફીએ સાદો જવાબ આપ્યો હતો કે “જો તેમને મારી સાથે ગાવામાં રસ નથી, તો પછી મને પણ કેવી રીતે હોય શકે.

રફી અને લતા બંને સરળ આર્થિક સ્થિતિવાળા બેકગ્રાઉન્ડમાંથી આવ્યા હતા. જ્યારે ચુકવણીની રકમ મોટી હતી, ત્યારે તેને અવગણવું સરળ નહોતું. જ્યાં સુધી મોહમ્મદ રફીનો સવાલ છે, સહાનુભૂતિ અને સંવેદના તેમના માટે મોટી વસ્તુઓ હતી. પરિસ્થિતિ વધુ વણસી જ્યારે બે દિગ્ગજોએ એકબીજા સાથે ગાવાનું બંધ કરી દીધું. મોહમ્મદ રફી પુસ્તક મુજબ, જ્યારે લતાની જગ્યાએ સુમન કલ્યાણપુરને સ્થાન મળવાનું શરૂ થયું ત્યારે લતાજી અસ્વસ્થ થઈ ગયા અને તેમણે રફી સાથે કરાર કરવા માટે શંકર-જયકિશનનો સંપર્ક કર્યો. બાદમાં, બંને વચ્ચે લગભગ ચાર વર્ષની લડાઈ સમાપ્ત થઈ અને આ ઘટના પછી, બંનેએ ફિલ્મ પલકો કી છાંવમેં એક સાથે ગાયું.

વિવાદ તો ત્યારે વધારે થયો જ્યારે લતા મંગેશકરે મોહમ્મદ રફીના ગયા પછી કહેવાનું શરૂ કર્યું કે રફીએ તેમની પાસે લેખિતમાં માફી માંગી છે. રફીનો દીકરો શાહિદ આનાથી નારાજ હતો અને તેણે કહ્યું કે રફી આવો પત્ર લખવા માટે પૂરતો શિક્ષિત નથી, તેણે ક્યારેય કશું વાંચ્યું પણ નથી, સિવાય કે જે ગીતો જેલમાં લખવામાં આવ્યાં હશે અને તેને આપવામાં આવશે. શાહિદે એમ પણ કહ્યું કે જો લતા પાસે આવો કોઈ માફી પત્ર હોય તો પણ તેમણે તેને બતાવવો જોઈએ નહીંતર તે તેમની સામે માનહાનિનો કેસ દાખલ કરશે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *